Verbintenissen – Eén onderwerp, drie meningen

In de praktijk blijkt hoe effectief toezeggingen zijn.

Eén onderwerp, drie meningen

Of het nu gaat om een managementtool, een oriëntatiehulp of een instrument voor teambuilding – de geschiktheid van toezeggingen blijkt in de praktijk. Een coach, een topsporter en een bestuurslid van een vereniging nemen stelling.

Een verbintenis met jezelf

In mijn werk als coach krijg ik te maken met jongeren die de overstap maken van amateur- naar topsport. Ik vind het belangrijk dat iedereen in het team het gevoel heeft serieus genomen te worden. Het vastleggen van afspraken helpt om alle leden – via de spelers, de coach, de fysiotherapeuten, enzovoort – bij de verantwoordelijkheid te betrekken en waarden aan de orde te stellen. - in de verantwoordelijkheid en om waarden en basishoudingen aan de orde te stellen. Dit bepaalt uiteindelijk de „teamcultuur“. Op deze manier stemt het hele team ermee in zich te houden aan de beschreven gedrags- en handelingsregels. Degenen die hiermee instemmen, nemen verantwoordelijkheid voor hun daden en helpen een gevoel van saamhorigheid te ontwikkelen.

Voor mij is toewijding dus een verbintenis met mezelf en met het team. Daarnaast is het ook een leiderschapsinstrument. Punctualiteit, betrouwbaarheid en het stellen van doelen zijn allemaal zaken die moeten worden verduidelijkt en nageleefd. Ook de gevolgen van het overtreden van deze regels moeten bekend zijn. Naar mijn mening moet een lid van een nationaal team zich kunnen onderwerpen aan bepaalde voorwaarden en regels. Deze worden vastgesteld door de bond en de coaches. Op andere gebieden moeten de spelers inspraak hebben en ook verantwoordelijkheid nemen voor taken. Zo kunnen bijvoorbeeld de teamkas, het materiaal of interne teamevenementen door hen worden georganiseerd. „Wat kan ik doen om het team te helpen?“ is de belangrijke vraag.

Bij het uitwerken van een afsprakenpakket confronteer ik mijn spelers met hun houding en motivatie ten opzichte van (competitieve) sport. Waarom beoefen ik competitieve sport? Hoe presenteren we ons en hoe willen we van buitenaf worden gezien? Waar nodig stel ik het kader vast, maar laat ik het aan het team over om de details uit te werken. Ik grijp hooguit in als ik me niet kan vinden in individuele voorstellen van de spelers. De discussie is ook nuttig voor het uitwerken van individuele doelafspraken met de spelers. Door korte-, middellange- en langetermijndoelen vast te stellen, die regelmatig worden geëvalueerd en bijgesteld, ontstaan er persoonlijke verbintenissen voor de speler.

David Egli is J+S-hoofd handbal en bondscoach van het U17-nationaal team

Dezelfde weg inslaan

Bij beachvolleybal staan we met z’n tweeën op het veld. Het vinden van een gemeenschappelijke noemer is daarom een stuk eenvoudiger dan bijvoorbeeld in een voetbalteam. Als we als team het zand opgaan, willen we natuurlijk winnen – maar niet tegen elke prijs. Met een handdruk aan het begin van de wedstrijd gaan we een onuitgesproken afspraak aan met onze tegenstander dat we elkaar respecteren en dat we ons eerlijk zullen gedragen. Gedeelde kernwaarden zorgen voor een eerlijke competitie waarin iedereen op gelijke voet strijdt.

In mijn sportcarrière heb ik gemerkt dat afspraken een leidraad en een middel zijn om teamgeest te creëren. Als mijn partner zich ook aan de gemaakte afspraken houdt, ontstaat er een winnende situatie voor ons beiden. ‘Zich verbinden’ betekent ook ‘toevertrouwen’. We vertrouwen erop dat we ons aan de afspraken houden. Deze hebben betrekking op trainingsinzet, slaap, stiptheid, gedrag op het veld, maar ook op dopingmisbruik, voeding en nog veel meer. De afspraken helpen ons om efficiënter te trainen en ons doel te bereiken. Op deze manier zijn mijn partner en ik er zeker van dat we allebei op hetzelfde pad zitten.

Echte verbintenissen komen alleen voort uit dialoog. Er moet rekening worden gehouden met de ideeën van alle partijen in het gesprek. Een autoritaire leiderschapsstijl sluit deze criteria uit. Om een dialoog aan te gaan, moet de coach zich kunnen verplaatsen in het standpunt van zijn atleten en bereid zijn naar hen te luisteren. Van hun kant versterken deze processen van gezamenlijke uitwerking de teambuilding. De coach moet zich kunnen verplaatsen in het standpunt van de atleet en bereid zijn naar hen te luisteren. Dit is de enige manier om bindende afspraken te maken waaraan alle deelnemers zich zullen houden.

Nicole Schnyder-Benoit nam in 2004 deel aan de Olympische Spelen in beachvolleybal.

Vuurtorens wijzen de weg

Coaches en leiders worden in hun clubwerk geconfronteerd met een breed scala aan taken. Ze moeten de atleten en spelers zowel technisch als tactisch trainen, en hen ook conditioneel en coördinatief ontwikkelen. Helaas wordt één aspect maar al te vaak vergeten: de ontwikkeling van sociale vaardigheden. Met name in de sport gaat het vaak om ethische kwesties, vooral fair play, of om gedragskwesties, bijvoorbeeld bij de omgang met verslavende middelen. Afspraken zijn een goed instrument om afspraken binnen een selectie, club, team of school vast te leggen. Deze afspraken zijn te vergelijken met vuurtorens. Ze maken het makkelijker om je te oriënteren. Het is cruciaal dat de afspraken voortkomen uit een proces met het team of de individuele sporter. De ervaring leert namelijk dat richtlijnen niet erg duurzaam zijn en juist uitnodigen tot overtredingen. Ook moet in de groep worden besproken wat er gebeurt als ‘het licht van de vuurtoren’ niet meer brandt of over het hoofd wordt gezien, en de door iedereen gemaakte afspraken door sommigen niet meer worden nageleefd. Al deze processen waarbij zaken gezamenlijk worden uitgewerkt, versterken de teambuilding.

Tijdens een presentatie heb ik met ijshockeycoaches teruggeblikt op het sportjaar 2004. Zij moesten spontaan passende termen noemen voor de genoemde grote evenementen: „Olympische Spelen in Athene“, „Europees kampioenschap voetbal“ en „Tour de France“. De antwoorden – „doping en emoties”, „de Frei-spuugaffaire” of „Armstrong en doping” – laten zien dat het thema „eerlijkheid” actueler is dan ooit. De bonden worden daarom opgeroepen om op deze gebieden een duidelijk standpunt in te nemen. Het is de taak van Swiss Olympic om de sportbonden te ondersteunen en hen te voorzien van geschikte en eenvoudige hulpmiddelen – bijvoorbeeld met ‘cool and clean’, ‘sport.smokeless.’ of met maatregelen tegen seksuele uitbuiting in de sport. Als coach van het nationale U18-fistballteam werk ik zelf met deze hulpmiddelen. Ze stellen me in staat een sterk en hecht team te vormen. Mijn spelers zijn zich bewust van hun rol als rolmodel en stralen daardoor ook meer zelfvertrouwen uit op het veld.

Hanspeter Brigger is de projectmanager van ‘cool and clean’ bij Swiss Olympic Talents.