Verbintenissen – De wet van de padvindersbeweging

Rituelen versterken een gemeenschap en herinneren eraan welke afspraken gelden.

De wet van de padvindersbeweging

Rituelen versterken een gemeenschap en herinneren eraan welke afspraken gelden. Dit bevestigt Isabel Mutti, kantonleidster van de scouting in het kanton Bern.

Bij de „scouting“ komen wekelijks kinderen van zeer uiteenlopende afkomst samen in een hechte gemeenschap. Hoe belangrijk zijn daarbij gemeenschappelijke waarden en afspraken? Isabel Mutti: Om een groep te kunnen leiden en bij elkaar te houden, zijn afspraken en basiswaarden nodig over het gedrag en de overtuigingen binnen de groep. Ze zorgen voor verantwoordelijkheid, creëren identificatie en geven een gevoel van saamhorigheid. Het gezamenlijke doel is al de eerste afspraak. Zonder doel en taken kan een gemeenschap niet bestaan.

Hoe kunnen afspraken en rituelen helpen bij de taak als hoofdbegeleidster? Een hoofdbegeleidster bevordert de sociale en zelfredzaamheid van de kinderen. Rituelen helpen haar om het gemeenschapsgevoel van een groep te versterken. Als het doel uit het oog wordt verloren, de taken onvoltooid blijven of de afspraken niet worden nagekomen, kunnen gezamenlijke rituelen weer ‘de juiste weg wijzen’. Verbintenissen – opgevat als gezamenlijk overeengekomen intentieverklaringen – kunnen worden gebruikt om de vooruitgang van de groep of het individu vast te leggen en te documenteren.

Wat zijn toezeggingen voor jou het meest: een leiderschapsinstrument, een instrument voor teambuilding of een maatregelenpakket om discipline af te dwingen? Van alles een beetje. Met afspraken kan ik als leidster de groep in een gewenste richting sturen. Zo is het een leiderschapsinstrument. Door de gezamenlijke uitwerking en het bindende karakter van de verbintenis kunnen wensen en eisen van de groep worden meegenomen. In die zin is het een instrument voor teambuilding. Maar het is tegelijkertijd ook een disciplinaire maatregel wanneer afspraken worden geschonden.

Hoe ga je te werk bij het invoeren van een nieuw ritueel? Bepaal jij het, of ontstaat het vanzelf vanuit de kinderen? Of ik een ritueel voorschrijf, of het een wens van de kinderen of de groep is, of dat het ontstaat uit het samenleven in de groep, dat verschilt bij mij sterk. Voor mij mogen en moeten alle drie de manieren van ontstaan er zijn. Vaak is een duidelijke scheiding sowieso niet mogelijk. In onze scoutinggroep bijvoorbeeld tekenen en schrijven alle kinderen om de beurt de beleefde middagen op in een groepsboek. De basis, namelijk het boek, komt van mij. Hoe de kinderen het invullen, beslissen ze zelf. Een tweede voorbeeld is de „scoutwet“. Het basisritueel is overal precies hetzelfde. Wanneer het wordt uitgesproken of hoe het in de praktijk wordt gebracht, wordt in alle scoutingafdelingen anders aangepakt. De groep geeft dus mede vorm aan het ritueel.

Wat is de padvinderswet precies? De wet bestaat uit spelregels voor het samenleven. Ze is gebaseerd op de doelstellingen van de padvindersbeweging en luidt: open en eerlijk zijn; anderen begrijpen en respecteren; onze hulp aanbieden; vreugde zoeken en doorgeven; beslissingen nemen en verantwoordelijkheid dragen. Om ervoor te zorgen dat regels, rituelen of toezeggingen worden nageleefd, moeten de leden de betekenis van deze regels begrijpen. Het moet hen duidelijk zijn wat de afzonderlijke punten inhouden. Alleen zo kunnen ze zich eraan houden. Dit geldt niet alleen bij de scouting. Onze ‘wet’ is vaak een leidraad voor het leven, ver buiten de scoutingtijd om.