Toezeggingen – Het klavertje krijgt zijn middelpunt

Ontwikkeling van de leiderschapspersoonlijkheid

Het klavertje krijgt zijn middelpunt

Voor Jeugd+Sport is de ontwikkeling van de persoonlijkheid van de leidinggevende een belangrijk aandachtspunt en een onderdeel van elke bijscholing. De nieuwe modules zijn daarom gewijd aan waarden en basishoudingen. In gesprek met Barbara Boucherin, verantwoordelijke voor de J+S-opleiding.

Wat is het doel van bindende afspraken in de sport in de vorm van ‘commitments’? Barbara Boucherin: Jongeren beleven hun sport in groepen. Ze laten zich motiveren door het samenspel van ‘met elkaar’ en ‘tegen elkaar’ en vieren samen successen en verwerken mislukkingen. Sport betekent: je houden aan regels en rituelen die niet alleen de wedstrijd überhaupt mogelijk maken, maar ook de samenwerking in het team waarborgen. We leiden deze regels en rituelen af uit onze ideeën over het gewenste sportieve gedrag. Deze zijn op hun beurt gebaseerd op ethische waarden en grondhoudingen, die pas bindende afspraken worden doordat we ze gezamenlijk bespreken en formuleren. Verbintenissen maken het mogelijk om ook in kritieke situaties stil te staan bij wat voor ons belangrijk is en aan welke regels we ons willen houden.

Leiders dragen niet alleen sporttechnische verantwoordelijkheid. Ze moeten ook waarden bespreken en het goede voorbeeld geven.

Welke bijdrage kan J+S leveren?
Ik stel vast dat waarden als respect, tolerantie en eerlijkheid tegenwoordig in de professionele en topsport vaak onder druk staan. Het stoort me wanneer de media met veel genoegen verslag doen van wangedrag van sterren. En nog te vaak wordt het als ‘slim’ of ‘creatief’ bestempeld wanneer regels niet worden nageleefd of grijze zones worden uitgebuit om eigen voordeel te behalen.

Ook in de verenigings- en jeugdsport is eerlijkheid geen vanzelfsprekendheid, maar moet het bewust worden gemaakt en bij de jongeren worden verankerd. Dat is een centrale taak van de J+S-leiders. Zij dragen niet alleen verantwoordelijkheid op organisatorisch en sporttechnisch gebied. Ze moeten ook steeds vaker de waarden bespreken, missies en richtlijnen definiëren en de juiste houding (voor)leven. Daartoe wil J+S met het bijscholingsthema ‘Commitments’ kennis en instrumenten voor de implementatie ter beschikking stellen.

In welke context past dit nieuwe thema?
De bijscholing bij J+S richt zich op de kerntaak van de leiders. Met als doel hun vakkennis en lescompetentie te vergroten. Daarnaast heeft J+S algemene bijdragen over de ontwikkeling van de persoonlijkheid van leiders in de bijscholing opgenomen. In 1999 ging de themacyclus „Leiderpersoonlijkheid“ van start met bijdragen over sociale, zelf- en lescompetenties. Hiervoor kozen we het „klavertje“ als symbool voor de vier belangrijkste leiderschapscompetenties. Voor de bijscholingsperiode 2005/06 is nu het thema „Commitments“ aan de beurt. Het klavertje krijgt met „Waarden, basishoudingen“ een centrum dat alle competenties beïnvloedt.

Een hulpmiddel voor leiders
Het vierbladige klavertje (zelf-, sociale, vak- en lescompetentie) is bij de J+S-leiders een begrip. Dit wordt nu aangevuld met een kern. Waarden en basishoudingen zoals bijvoorbeeld achting, respect, solidariteit of menselijkheid vormen de basis van al ons denken en handelen. Met het thema ‘Commitments’ stimuleert J+S de trainers en leiders om zich bewust te worden van hun basishoudingen en deze te beïnvloeden.

Ze moeten met name

aan de hand van voorbeelden na te denken over hun eigen basishoudingen
een manier leren kennen om samen met hun trainingsgroep via ‘Commitments’ positieve basishoudingen te verwerven en te ervaren
een handleiding krijgen voor het omgaan met overtredingen van de gezamenlijk gemaakte afspraken
zich ertoe verbinden het thema in hun groep in praktijk te brengen